Để có được hình ảnh X-quang chất lượng cao trong thú y, việc đặt tư thế cho con vật là yếu tố vô cùng quan trọng. Có rất nhiều tài liệu hướng dẫn về cách đặt tư thế chụp X-quang, cả trên sách báo và các nguồn trực tuyến. Dưới đây là tổng hợp ngắn gọn những thông tin quan trọng nhất để bạn tham khảo.
Đặt tư thế chụp X-quang lồng ngực
Thông thường, một bộ hình ảnh X-quang lồng ngực hoàn chỉnh ở chó và mèo nên bao gồm ít nhất ba góc chụp:
- Nằm nghiêng bên trái (Left lateral).
- Nằm nghiêng bên phải (Right lateral).
- Nằm ngửa (VD – ventrodorsal) hoặc nằm sấp (DV – dorsoventral).
Trong đó, phần lồng ngực cần được đặt ở vị trí trung tâm hình ảnh. Khung chiếu X-quang cần được giới hạn rõ ràng, phía trước từ phần cửa vào ngực, phía sau bao gồm toàn bộ nhu mô phổi và vùng bụng trước. Đồng thời, biên độ khung chiếu theo chiều trên-dưới (lưng-bụng) trên ảnh chụp tư thế nằm nghiêng cũng nên được giới hạn trong vùng da của con vật. Lưu ý quan trọng là nên chụp khi con vật hít vào hết mức để có được hình ảnh rõ nét nhất của phổi.
Hình ảnh X-quang ba tư thế lồng ngực, chó
(Ảnh minh họa: Dr. Timothy Manzi)
Đặt tư thế chụp X-quang bụng
Tương tự như với lồng ngực, một nghiên cứu chụp X-quang ổ bụng hoàn chỉnh ở chó hoặc mèo luôn bao gồm ba góc chụp:
- Nằm nghiêng trái.
- Nằm nghiêng phải.
- Nằm ngửa (VD).
Tư thế nằm sấp (DV) thường không được khuyến khích trong chụp ổ bụng, vì tư thế này làm các cơ quan nội tạng bị dồn ép, gây giảm độ tương phản giữa các cấu trúc và thường không mang lại giá trị chẩn đoán.
Trên hình ảnh X-quang ổ bụng, vùng chụp nên kéo dài từ phần sau cơ hoành (vùng ngực dưới) đến khớp hông. Đường viền mô mềm ngoài da (phía lưng-bụng trên ảnh nghiêng, và phía trong-ngoài trên ảnh VD) cũng cần được đưa vào khung hình. Trong một số trường hợp cụ thể như nghi ngờ có sỏi niệu, bạn có thể cần chụp thêm hình ảnh tập trung vào khung xương chậu và niệu đạo. Nếu có thể, nên thực hiện chụp X-quang bụng khi con vật đã thở ra hết mức.
Hình ảnh X-quang ba tư thế ổ bụng, mèo
(Ảnh minh họa: Dr. Timothy Manzi)
Đặt tư thế chụp X-quang hệ cơ xương khớp
Khi chụp X-quang hệ thống cơ xương khớp, dù là trên loài vật nào cũng cần có ít nhất hai góc chụp trực giao để tránh bỏ sót tổn thương. Với động vật lớn như ngựa, những góc chụp xiên có chủ đích thường được thực hiện để đánh giá tốt hơn một số tổn thương đặc biệt hoặc đánh giá sự mất ổn định khớp.
Điều quan trọng là phải đảm bảo chụp thẳng, tư thế chuẩn xác, vì chỉ một sự thay đổi nhỏ trong góc chụp cũng có thể làm bỏ sót các tổn thương như khe nứt xương. Các góc chụp đặc biệt như uốn cong khớp (flexed), kéo căng (stressed), hay xoay một phần (partially supinated) thường được chỉ định để xác định rõ hơn những tổn thương nghi ngờ hoặc loại trừ các chẩn đoán phân biệt cụ thể.
Hình ảnh X-quang khớp cổ chân, ngựa
(Ảnh minh họa: Dr. Timothy Manzi)
Với hình ảnh X-quang hệ cơ xương, vùng cần khảo sát luôn được đặt ở trung tâm của hình ảnh. Nếu chụp các xương dài, nên bao gồm cả hai khớp ở hai đầu xương nếu điều kiện cho phép. Với các ảnh chụp tập trung vào một khớp cụ thể, hình ảnh cần bao gồm khoảng một phần ba chiều dài xương nằm phía trên và phía dưới khớp đó để thuận tiện cho việc chẩn đoán.
Thông qua việc áp dụng các kỹ thuật đặt tư thế đúng cách này, bạn sẽ dễ dàng nâng cao chất lượng hình ảnh X-quang và đảm bảo khả năng chẩn đoán chính xác hơn trong quá trình điều trị cho vật nuôi!