Giãn nhĩ trái là một trong những dấu hiệu quan trọng trên phim X-quang lồng ngực, đặc biệt thường gặp ở chó mắc bệnh thoái hóa van hai lá (MMVD – Myxomatous Mitral Valve Disease). Nhận diện đúng giãn nhĩ trái trên X-quang giúp bác sĩ thú y đánh giá chính xác bệnh lý tim mạch và tránh nhầm lẫn với các nguyên nhân khác gây bóng tim lớn.
Giãn nhĩ trái là hình thái giãn tim phổ biến nhất ở chó, chủ yếu do bệnh van hai lá thoái hóa (myxomatous mitral valve disease – MMVD). Đây là một bệnh lý tim mạch phổ biến trên chó, đặc biệt là những giống chó nhỏ và chó già.
Ngoài bệnh van hai lá, giãn nhĩ trái cũng có thể xảy ra trong các tình trạng quá tải thể tích, chẳng hạn như tăng lưu lượng máu phổi từ trái sang phải. Tuy nhiên, nguyên nhân này ít gặp hơn so với MMVD.
Giãn nhĩ trái ở chó là dấu hiệu quan trọng của bệnh tim tiến triển, thường gặp trong hở van hai lá và bệnh cơ tim giãn. Khi nhĩ trái giãn, nguy cơ suy tim sung huyết bên trái tăng cao, dẫn đến các triệu chứng như khó thở, thở nhanh và ho. Ngoài ra, giãn nhĩ trái cũng làm tăng nguy cơ rung nhĩ, gây loạn nhịp tim và giảm hiệu suất bơm máu. X-quang có thể cho thấy các dấu hiệu đặc trưng như lệch khí quản, tách rộng khí phế quản và dấu hiệu “hai bóng” trên phim VD/DV. Tuy nhiên, siêu âm tim vẫn là phương pháp chính xác nhất để đánh giá kích thước và chức năng nhĩ trái, trong đó chỉ số LA:Ao đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi tiến triển bệnh tim.
Trên phim X-quang ngực tư thế nằm nghiêng, một trong những dấu hiệu phổ biến của giãn nhĩ trái là mất eo tim phía sau. Thay vì có độ cong mềm mại như bình thường, viền tim phía lưng – đuôi trở nên thẳng hơn hoặc thậm chí có lõm nhẹ (Hình 1, Hình 2). Điều này xảy ra do nhĩ trái mở rộng, đẩy phần tim này lên trên.
Hình 1. Hình X-quang tư thế bên của lồng ngực ở chó Doberman Pinscher.
Có lớp mỡ xung quanh tim, làm cho bóng tim trông lớn hơn so với kích thước thực tế của tim. Lớp mỡ này ít cản quang hơn, tạo sự tương phản giúp quan sát rõ ranh giới thực của tim (mũi tên đen). Chó này cũng có giãn nhĩ trái, tạo ra một vùng lõm ở bờ tim phía lưng dưới (mũi tên trắng).
Hình 2. Hình X-quang tư thế bên của một con chó bị giãn nhĩ trái.
Nhĩ trái giãn đã tạo ra sự lõm ở bờ sau của tim (mũi tên trắng). Đây là một dấu hiệu rất phổ biến của giãn nhĩ trái ở chó.
Giãn nhĩ trái không chỉ ảnh hưởng đến kích thước tim mà còn có thể gây dịch chuyển lưng của chỗ phân nhánh khí quản. Một số chó bị dịch chuyển khí quản theo hướng lưng cũng sẽ có hiện tượng hẹp một hoặc cả hai phế quản chính (Hình 3).
Hình 3. Hình X-quang tư thế bên (A) và tư thế lưng-bụng (DV; B) của một con chó bị giãn nhĩ trái nghiêm trọng.
Trong hình A, có thể thấy khí quản bị đẩy lên trên và hẹp phế quản chính trái (mũi tên đen). Tĩnh mạch phổi thùy trước trái cũng bị giãn (mũi tên trắng) so với động mạch tương ứng, phù hợp với tình trạng tăng áp lực tĩnh mạch phổi thứ phát do hở van hai lá. Trong hình B, nhĩ trái giãn xuất hiện dưới dạng vùng tăng đậm độ nằm phía sau chỗ phân nhánh khí quản (mũi tên đen), làm tách rộng hai phế quản chính xung quanh nó.
Nguyên nhân của sự hẹp này không chỉ do áp lực từ nhĩ trái giãn to mà còn có thể liên quan đến nhuyễn sụn phế quản kèm theo xẹp phế quản động. Nhĩ trái giãn nở, co bóp mạnh có thể góp phần làm hẹp một phế quản bị nhuyễn sụn hơn là một phế quản bình thường. Đồng thời, phế quản bị nhuyễn sụn này cũng dễ bị xẹp động, làm tăng mức độ tắc nghẽn đường thở.
Chó bị giãn nhĩ trái kèm theo hẹp phế quản do nhuyễn sụn phế quản thường có biểu hiện ho mãn tính. Điều này có thể gây nhầm lẫn, khiến bác sĩ thú y nghĩ rằng con vật đang bị suy tim. Tuy nhiên, một nghiên cứu trên 206 chó mắc bệnh van hai lá thoái hóa (MMVD) cho thấy không có mối liên hệ thống kê giữa phù phổi và triệu chứng ho.
Do đó, khi gặp chó có tiếng thổi tim kèm theo ho, bác sĩ thú y cần cân nhắc các nguyên nhân khác ngoài suy tim, đặc biệt là các bệnh lý đường hô hấp đi kèm.
Giãn nhĩ trái có thể dẫn đến sự phân kỳ của phế quản chính trên phim X-quang tư thế bụng-lưng (Nằm ngửa; VD) hoặc lưng bụng (Nằm sấp; DV) (Hình 3, Hình 4). Hiện tượng này tương tự như sự dịch chuyển của phế quản chính do sưng hạch bạch huyết khí quản-phế quản, vốn đã được mô tả trong Chương 33. Bình thường, góc giữa hai phế quản chính có xu hướng nhọn, nhưng khi có sự giãn nhĩ trái hoặc phì đại hạch bạch huyết, góc này trở nên rộng hơn.
Hình 4. Hình X-quang tư thế lưng-bụng (DV) của một con chó bị giãn nhĩ trái nghiêm trọng.
Ngoài ra, có thể thấy một vùng lồi ở bờ trái của bóng tim, phù hợp với giãn tiểu nhĩ trái hoặc sự đẩy lệch của tiểu nhĩ trái do nhĩ trái giãn (mũi tên trắng). Nhĩ trái giãn lớn đã khiến hai phế quản chính bị dịch chuyển ra ngoài (mũi tên đen).
Tuy nhiên, có một điểm khác biệt quan trọng giúp phân biệt giữa giãn nhĩ trái và phì đại hạch bạch huyết khí quản-phế quản:
Hình 5. Hình X-quang tư thế bên (A) và tư thế lưng-bụng (DV; B) của một con chó bị giãn nhĩ trái nghiêm trọng.
Trong hình A, có thể thấy khối lớn ở vùng lưng – đuôi của bóng tim và sự lõm ở bờ sau tim (mũi tên trắng), đặc trưng cho giãn nhĩ trái. Trong hình B, khi chụp tư thế DV, nhĩ trái giãn chồng lên phần còn lại của tim, tạo ra hiệu ứng bóng hai lớp. Mũi tên đen chỉ ranh giới của nhĩ trái mở rộng.
Giãn nhĩ trái ở mèo ít rõ ràng hơn trên X-quang so với chó. Nhiều mèo mặc dù được xác nhận giãn nhĩ trái bằng siêu âm tim nhưng không có dấu hiệu X-quang đặc trưng. Ở một số mèo, có thể thấy khuyết lõm nhẹ ở bờ sau lưng của bóng tim, nhưng đặc điểm này không phổ biến như ở chó.
Một thay đổi quan trọng khác là sự gia tăng bề ngang của nền tim trên phim X-quang tư thế VD hoặc DV. Trong những trường hợp giãn nhĩ trái nghiêm trọng, bóng tim có thể có hình dạng “trái tim Valentine”, do sự mở rộng rõ rệt của nền tim. Tuy nhiên, hình ảnh này thường bị hiểu nhầm là giãn cả hai nhĩ, trong khi thực tế hầu hết các trường hợp là do giãn nhĩ trái đơn thuần mà không có sự giãn nhĩ phải.
Chụp X-quang là một công cụ hữu ích để phát hiện dấu hiệu giãn nhĩ trái, nhưng siêu âm tim vẫn được coi là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán bệnh tim mạch. Nếu X-quang chỉ cung cấp hình ảnh tổng quan về kích thước bóng tim, thì siêu âm tim cho phép đánh giá chi tiết cấu trúc, chức năng và huyết động học của tim, giúp bác sĩ thú y đưa ra chẩn đoán chính xác hơn.
Vậy khi nào nên thực hiện siêu âm tim? Nếu thú cưng của bạn có các dấu hiệu như khó thở, ho kéo dài, mệt mỏi hoặc tiếng thổi tim, thì việc kết hợp X-quang và siêu âm tim sẽ giúp đánh giá tình trạng bệnh một cách toàn diện.
Siêu âm tim giúp:
Tóm lại: Nếu nghi ngờ giãn nhĩ trái trên X-quang, siêu âm tim sẽ giúp xác nhận chẩn đoán và hướng dẫn phương án điều trị hiệu quả hơn.
Giãn nhĩ trái là một dấu hiệu quan trọng trên X-quang, đặc biệt ở chó mắc bệnh van hai lá. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của các yếu tố khác như chèn ép phế quản hoặc xẹp phổi, cần thận trọng khi đánh giá để tránh nhầm lẫn.
👉 Nếu nghi ngờ giãn nhĩ trái trên X-quang, siêu âm tim nên được thực hiện để xác nhận chẩn đoán và đánh giá mức độ nghiêm trọng.
Hệ thống máy X-quang kỹ thuật số đồng bộ cao tần VE-32 của Vet Equipment giúp bác sĩ thú y chẩn đoán bệnh tim chính xác hơn nhờ công nghệ X-quang tần số cao, tối ưu hóa hình ảnh tim mạch.
✔ Hình ảnh sắc nét, độ phân giải cao giúp phát hiện dấu hiệu giãn nhĩ trái dễ dàng hơn.
✔ Phần mềm điều chỉnh độ tương phản để hiển thị rõ ràng từng buồng tim.
✔ An toàn bức xạ, bảo vệ nhân viên và thú cưng khi chụp X-quang.
💡 Đăng ký tư vấn ngay để tìm hiểu thêm về hệ thống X-quang kỹ thuật số cho phòng khám thú y của bạn!
Zalo 
