Xẹp phổi (atelectasis) là một yếu tố quan trọng cần lưu ý khi đọc phim X-quang lồng ngực ở chó và mèo. Đây là hiện tượng phổi bị sụp một phần hoặc hoàn toàn do áp lực từ các cấu trúc xung quanh, dẫn đến tăng độ mờ trên phim X-quang. Nếu không được nhận diện đúng, xẹp phổi có thể bị nhầm lẫn với các bệnh lý phổi thực sự như viêm phổi, phù phổi hoặc khối u phổi.
Khi con vật được đặt nằm nghiêng (lateral recumbency) để chụp X-quang, phổi phụ thuộc (phổi ở phía dưới) có xu hướng bị xẹp nhanh chóng do ba yếu tố chính:
Hiện tượng xẹp phổi này xảy ra ở cả chó và mèo, bất kể con vật tỉnh táo, an thần hay gây mê. Độ nghiêm trọng của xẹp phổi thường tăng theo trọng lượng cơ thể, do áp lực đè lên phổi lớn hơn ở những con vật có khối lượng lớn.
Hình A. Minh họa sơ đồ về cấu trúc hình học được sử dụng để chụp X-quang lồng ngực tư thế bụng-lưng (ventrodorsal – VD) với chùm tia ngang. Trong hình này, một lát cắt ngang từ hình ảnh chụp cắt lớp vi tính (CT) của lồng ngực được sử dụng để mô phỏng tư thế của chó khi chụp X-quang. D: Dorsal (lưng); V: Ventral (bụng).
Trong tư thế nằm nghiêng (left lateral hoặc right lateral), phổi phụ thuộc (phổi ở phía dưới) có xu hướng bị xẹp do áp lực từ tim, cơ hoành và trọng lực. Khi phổi bị xẹp, độ mờ trên phim X-quang tăng lên, điều này có hai tác động quan trọng:
Nếu chỉ chụp một tư thế nghiêng, có nguy cơ cao là tổn thương nằm ở phổi phụ thuộc sẽ không thể phát hiện được, đặc biệt nếu nó không rõ ràng trên phim VD hoặc DV. Điều này đặc biệt quan trọng trong các trường hợp như:
Do đó, luôn chụp cả hai tư thế lateral (left lateral và right lateral) giúp tăng khả năng phát hiện tổn thương và tránh chẩn đoán sai.
Hình B. Hình ảnh X-quang tư thế VD với chùm tia ngang, được chụp theo sơ đồ mô tả ở hình A. Có thể thấy rõ hiện tượng xẹp phổi ở phổi phụ thuộc. Tim bị dịch chuyển về phía nửa lồng ngực phụ thuộc, tạo áp lực và chèn ép phổi. Cơ hoành bên phụ thuộc bị đẩy lên trên, làm tăng áp lực lên phổi, hạn chế sự giãn nở. Chuyển động lồng ngực ở bên phụ thuộc bị giảm do chèn ép, làm cho tình trạng xẹp phổi trở nên rõ rệt hơn. Tất cả các yếu tố này góp phần gây ra xẹp phổi tư thế nằm.
So với tư thế nghiêng, xẹp phổi trong tư thế VD/DV ít đáng kể hơn. Tuy nhiên, vẫn có thể xảy ra xẹp ở vùng đuôi-lưng của thùy phổi caudal, đặc biệt trong tư thế VD.
Cấu trúc hình học để chụp X-quang lồng ngực chùm tia ngang với con vật nằm sấp . Đây là tư thế tương tự như khi chụp X-quang lưng-bụng (DV) thông thường, nhưng thay vì đặt cassette bên dưới con vật và chiếu tia X từ lưng xuống, trong kỹ thuật này, tia X được chiếu theo hướng ngang.
Hình ảnh X-quang chụp theo kỹ thuật mô tả trong hình bên với con vật nằm sấp. Thấy rằng không có hiện tượng xẹp phổi do tư thế ở vùng phổi bụng phụ thuộc.
Việc sử dụng an thần hoặc gây mê có thể làm xẹp phổi nghiêm trọng hơn do:
Do đó, khi chụp X-quang cho con vật bị gây mê, bác sĩ thú y cần hạn chế thời gian nằm nghiêng quá lâu và kiểm tra lại hình ảnh trên tư thế VD/DV để xác định chính xác tình trạng phổi.
Cấu trúc hình học để chụp X-quang lồng ngực chùm tia ngang với con vật nằm ngửa. Tư thế này tương tự như khi chụp X-quang bụng-lưng (VD) thông thường, nhưng trong kỹ thuật này, cassette vẫn nằm bên dưới con vật và tia X chiếu ngang vào bề mặt bụng.
Hình ảnh X-quang chụp theo kỹ thuật mô tả trong hình bên với con vật nằm ngửa. Quan sát thấy xẹp phổi ở vùng lưng phụ thuộc (mũi tên đen), nhưng mức độ nhẹ hơn so với khi con vật nằm nghiêng
Hiểu rõ tác động của xẹp phổi trong tư thế nằm nghiêng giúp bác sĩ thú y đọc phim X-quang chính xác hơn, tránh chẩn đoán nhầm lẫn và đảm bảo không bỏ sót các tổn thương thực sự trong lồng ngực.
Xẹp phổi là một yếu tố quan trọng cần lưu ý khi đọc phim X-quang lồng ngực ở thú y. Nếu không nhận diện đúng, nó có thể gây chẩn đoán sai lệch và làm che khuất tổn thương thực sự. Bằng cách chụp đầy đủ các tư thế cần thiết và kiểm tra lại hình ảnh, bác sĩ thú y có thể đảm bảo độ chính xác cao nhất trong chẩn đoán bệnh lý hô hấp và tim mạch.
Hệ thống máy X-quang kỹ thuật số đồng bộ VE-5 của Vet Equipment là thiết bị tiên tiến, mang lại chất lượng hình ảnh sắc nét và khả năng chẩn đoán chính xác trong thú y. Với công nghệ X-quang kỹ thuật số hiện đại, VE-5 cho phép quét nhanh, hiển thị tức thì và giảm thiểu liều tia X, đảm bảo an toàn cho cả bác sĩ thú y và con vật.
Zalo 
